Postać św. Jana od Krzyża i ogólne założenia doktrynalne jego pism są już dzisiaj powszechnie znane, przynajmniej gdy chodzi o opracowania naukowe. Do nich należy odwołać się w przypadku, gdy korzystamy z jednego tylko dzieła. Każde z czterech wielkich dzieł: Droga na Górą Karmel, Noc ciemna, Pieśń duchowa i Żywy płomień miłości obejmują pewien aspekt całości, jedynie trudny do zrozumienia w całej pełni bez pozostałych ujęć, a nawet bez uwzględnienia tzw. pism mniejszych. Przypomnieć należy tutaj, że u podstaw każdego z poszczególnych pism Jana od Krzyża znajduje się jego osobiste doświadczenie mistyczne oraz wiedza teoretyczna i praktyczna uzyskana ze studium, doświadczenia i praktyki kierownictwa duchowego.


Noc ciemna jest skróconym tytułem jednego z głównych dzieł św. Jana od Krzyża, które nazwał on jako: “Objaśnienie strof, mówiących o sposobie, jakiego dusza winna się trzymać na drodze zjednoczenia miłości z Bogiem możliwego w tym życiu”. Chociaż prawdę mówiąc, prawdziwy tytuł dzieła można odnaleźć w Żywym płomieniu miłości: “Noc ciemna Drogi na Górę Karmel” (ŻPM 1.25).

Lektura Nocy ciemnej powinna stać się zachętą do poszerzenia wizji duchowej drogi wierzącego przez sięgnięcie do pozostałych dzieł wielkiego mistyka Karmelu.